De
wereldeconomie bevindt zich momenteel in de ergste recessie
sinds decennia. Ik verwacht dat de zwakte minstens de
komende kwartalen zal aanhouden, maar misschien dat vanaf
midden dit jaar een bescheiden herstel optreedt. De VS, nog
steeds de grootste economie, zal als eerste moeten
herstellen, gevolgd door Azië, terwijl Euroland naar
verwachting zal achterblijven.
• VS: De economie blijft gedurende het
eerste kwartaal weliswaar in een recessie, maar het momentum
wordt milder ten opzichte van de uitzonderlijk scherpe
daling in het laatste kwartaal van 2008. Een fiscale
stimulans in 2009 gecombineerd met een flinke stijging van
de reële inkomens als gevolg van dalende energieprijzen, zal
bijdragen tot het in gang zetten van het herstel. Dit zal
niettemin relatief gematigd zijn door deleveraging (een
versnelde afbouw van reusachtige posities die zijn opgebouwd
met geleend geld) in de financiële sector, dalende
binnenlandse prijzen en de voorlopig blijvende groeiende
werkloosheid in 2009. Ik verwacht niet dat de werkloosheid,
die rond de 9% zal toppen, zal stabiliseren vóór begin 2010.
Daar komt bij dat de inflatie over zijn hoogtepunt heen is
en het risico op deflatie stijgt, maar deze zal beperkt
blijven als gevolg van een agressief monetair beleid. De Fed
zal de rente gedurende het hele jaar 2009 op bijna nul
houden en een beleid voeren van verhoogde “quantitative
easing” (geldpersen laten draaien). Traditioneel gebeurt dit
wanneer de centrale bank overheidsobligaties opkoopt en voor
de tegenwaarde ervan bankbiljetten uitgeeft, maar met de
huidige crisis kan dit bijdrukken een zeer grote vlucht
nemen.
• Europa: De economie zakt in een diepe recessie, die zal
duren tot minstens medio 2009. Strengere financiële
voorwaarden en grotere onzekerheden zullen de vraag in zowel
de binnenlandse economie als op de exportmarkten doen
afnemen. Tegen de zomer van 2009 kan het ergste voorbij zijn
als gevolg van een toename van de vraag door afgenomen
inflatie en een opleving van de Amerikaanse economie.
Bovendien zal door marktwerking en nieuw fiscaal beleid -
hoewel veel details nog moeten worden gemaakt - de vraag
verder stimuleren. Het herstel zal naar verwachting langzaam
en geleidelijk zijn en tot in 2010 beneden gemiddeld. Veel
hangt af van hoe de financiële crisis zich verder ontvouwt
en welke risico’s nog op de loer liggen. De druk op de ECB
om lagere renten blijft in de eerste maanden van 2009
bestaan. Zelfs als de ECB van mening is dat een rentevoet
onder de 2% pijnlijk is, geloof ik dat de zwakke economie
deze keer de ECB zal dwingen om de refi-rente tot 1,5% te
verlagen.
• Japan: De Japanse economie is in de tweede helft van 2008
sterk verzwakt als gevolg van afnemende export en corporate
investments. Door fiscale versoepeling en lagere inflatie
probeert men een verdere economische verzwakking in 2009 te
voorkomen. De economie zal echter nauwelijks groeien in het
eerste halfjaar van 2009 en voor het GDP zijn er vooral
neerwaartse risico's. In de tweede helft van 2009 zal de
economie licht gaan herstellen door de geleidelijk
herstellende wereldeconomie. Deflatie angsten kunnen opnieuw
ontstaan als de inflatie in 2009 weer daalt.. De Japanse
Centrale Bank zou de rente verder kunnen versoepelen van
0,1% naar 0,0% en rechtstreeks staatsobligaties en
bedrijfsschulden kunnen aankopen.
• Opkomende Markten: De vooruitzichten voor de groei van
opkomende markten verslechterde in 2008 door wereldwijde
deleveraging. Voor Oost-Europa en
Centraal-Azië ben ik zeer pessimistisch wat betreft de
groeivooruitzichten omdat in deze regio’s de
onevenwichtigheden het grootst zijn en de roep om groei in
besparing en vermindering van uitgaven het sterkst. Een
nulgroei in 2009 is het beste scenario voor deze gebieden.
De economieën in Latijns Amerika hebben last van de
prijsdalingen in grondstoffen en de krimpende groei in de
VS, terwijl Azië juist zou moeten groeien door de lage
grondstoffenprijzen en overschot van buitenlandse
saldi. Maar ook in Azië zal de groei vertragen doordat de
industriële productie te lijden heeft van lagere uitvoer.
Tegen het eind van 2009 is er een
redelijke kans op een herstel. Goed nieuws voor de opkomende
markten is dat de inflatie snel daalt, waardoor de deur open
staat voor meer agressieve monetaire versoepeling, maar ook
zwakkere valuta's - voornamelijk in
Oost-Europa en Centraal-Azië.
